5 kadencja, 19 posiedzenie, 2 dzień (08.06.2006)

21 punkt porządku dziennego:
Sprawozdanie Komisji Kultury i Środków Przekazu o poselskim projekcie uchwały w sprawie uczczenia 1000-lecia życia monastycznego na Świętym Krzyżu (druki nr 635 i 652).

Poseł Sprawozdawca Jarosław Rusiecki:

    Panie Marszałku! Wysoki Sejmie! Mam zaszczyt w imieniu Komisji Kultury i Środków Przekazu przedstawić Wysokiej Izbie sprawozdanie z prac komisji nad poselskim projektem uchwały w sprawie uczczenia 1000-lecia życia monastycznego na Świętym Krzyżu, druk nr 635.

    Komisja Kultury i Środków Przekazu w dniu dzisiejszym, 8 czerwca, rozpatrując powyższy projekt w czasie pierwszego czytania, udoskonaliła pierwotny tekst uchwały, za co szczególnie dziękuję pani przewodniczącej komisji oraz wszystkim członkom Komisji Kultury i Środków Przekazu. W głosowaniu: 7 za, 0 przeciw i 7 wstrzymujących się, uchwała uzyskała pozytywną opinię.

    Jako poseł ziemi świętokrzyskiej chciałbym zwrócić uwagę, że klasztor Świętego Krzyża znajduje się na Łysej Górze w sercu Gór Świętokrzyskich.

    (Głos z sali: Tam, gdzie baba Jaga.)

    Z historii zapisanej przez kronikarzy, zwłaszcza przez Jana Długosza, wiemy, że w 1006 r. za czasów Bolesława Chrobrego powstał w tym miejscu klasztor, do którego sprowadzono benedyktynów z Monte Cassino. W XII wieku król Bolesław Krzywousty z komesem Wiesławem erygowali opactwo benedyktyńskie. Na przełomie XIII i XIV wieku benedyktyni sprowadzili na Łysą Górę relikwię drzewa Krzyża Świętego, a kult, jakim je otoczono, sprawił, że do XVIII wieku klasztor ten stał się najważniejszym miejscem pielgrzymkowym w ówczesnej Polsce. Wśród pielgrzymujących w celach religijnych do tego sanktuarium był lud i władcy. Święty Krzyż był również miejscem, gdzie budowały się związki przyjaźni między Polakami i Węgrami.

    Jan Długosz w rocznikach zapisał: Powstał klasztor wzniesiony z kamienia przez króla Bolesława Wielkiego, pierwszego króla Polski, w którym drzewo krzyża Pańskiego znaczącą znajduje się cząstką, niosąc ludziom dobrodziejstwa, tu pozostawioną przez świętego Emeryka, syna świętego Stefana króla Węgier.

    Klasztor był też ważnym miejscem dla rozwoju polskiej kultury. Pierwszym utworem pisanym w języku narodowym były ˝Kazania świętokrzyskie˝, które zachowały się niestety tylko we fragmentach. Na uwagę zasługuje też to, że skryptorium, czyli miejsce przepisywania ksiąg, i klasztorna biblioteka pracowitych benedyktynów odgrywały tutaj szczególną rolę. Również szczególne miejsce, jakim był klasztor na Łysej Górze, było centrum działalności charytatywnej i medycznej.

    Nie ominęły klasztoru świętokrzyskiego najazdy Tatarów, Szwedów i Rosjan. Kościół był odbudowany po kilku kolejnych pożarach. Benedyktyni byli gospodarzami na szczycie Łyśca do 1819 r. Wówczas to wskutek kasaty wielu domów zakonnych likwidacji uległ również i klasztor świętokrzyski.

    Na koniec XIX wieku pomieszczenia pobenedyktyńskie stały się siedzibą ciężkiego więzienia, które przetrwało prawie do końca drugiej wojny światowej, gdzie swój żywot dopełniło około 6-7 tys. żołnierzy Armii Czerwonej. Od 1926 r., a więc od 80 lat, gospodarzami tego budynku, części budynków klasztornych są misjonarze Oblaci, którzy skutecznie przywracają dawną świetność temu wyjątkowemu miejsca, które posiada swoją tysiącletnią historię.

    Dziś Święty Krzyż jest miejscem, do którego znowu podążają liczne rzesze pielgrzymów i turystów, aby umocnić się wiarą i poznać przeszłość Polski.

    W tym miejscu jeszcze raz chciałbym podziękować panu marszałkowi Markowi Jurkowi za wyrażenie zgody na otwarcie wystawy fotograficznej uświetniającej milenium życia monastycznego na Świętym Krzyżu.

    Chcę uprzejmie prosić Wysoką Izbę o przyjęcie tej uchwały, upamiętniającej 1000-lecie życia monastycznego na Świętym Krzyżu, w sercu Gór Świętokrzyskich. Dziękuję bardzo. (Oklaski)